Open Brief
Uit Vecht
Open brief Vechtplassencommissie over het recreatief vaarroutenetwerk
Aan Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland
Aan het College van B&W en de gemeenteraad van Wijdemeren
Aan het College van B&W en de gemeenteraad van Naarden
c.c. ILG-commissie AGV, Waternet, Natuurmonumenten
Weesp, 15 februari 2012
Betreft: Gooise Waterlus (wensbeeld ‘Vaart in de Vaart’)
In mei 2010 is door een aantal watersportorganisaties (Hiswa, Recron en kanobonden) een wensbeeld gepresenteerd dat een vergroting van de vaarmogelijkheden in Gooi en Vechtstreek beoogt. In overleg met de ANWB, het Plassenschap Loosdrecht, de gemeente Wijdemeren, het Gewest Gooi en Vechtstreek en de Ondernemerskring Loosdrecht is dit wensbeeld verder uitgewerkt. In een open brief wil de Vechtplassencommissie haar commentaar geven op dit initiatief.
De Vechtplassencommissie stimuleert graag het toeristisch en recreatief medegebruik van de landschappelijke waarden en natuurwaarden van de Oostelijke Vechtplassen. Door meer mensen in aanraking te brengen met de genoemde waarden wordt de waardering en het draagvlak voor het gebied vergroot. Bevordering van de recreatieve toegankelijkheid van het plassengebied is voor de Vechtplassencommissie echter uitsluitend acceptabel binnen de grenzen van haar doelstelling. Het mag dus niet ten koste gaan van de huidige landschappelijke en natuurwaarden van de streek - en van die welke nu nog in ontwikkeling zijn (zoals die bij de faunapassage welke wordt aangelegd bij de N236 tussen de Ankeveense Plassen en de 's Gravelandse Vaart en het Naardermeer).
Een groot deel van de voorgestelde routes ligt in het Natura 2000-gebied “Oostelijke Vechtplassen”, daarnaast is het gebied van de Oostelijke Vechtplassen een urgentiegebied in het kader van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Beide programma’s zijn er op gericht de milieukwaliteit van het gebied te handhaven dan wel te vergroten. Bij het afwegen van de recreatieve mogelijkheden in het kader van het programma van Natura 2000 moet voorkomen worden dat de recreatieve ontwikkelingen schade doen aan de huidige en de potentiële ecologische waarden van het gebied. Bij de behandeling van een aantal deelgebieden, in het vervolg van deze brief, zal blijken dat niet steeds aan deze voorwaarden wordt voldaan. De KRW stelt dat de waterkwaliteit van de Oostelijke Vechtplassen matig tot ontoereikend is. Dit houdt in dat maatregelen genomen dienen te worden om deze te verbeteren. Het waterschap AGV zet zich hiervoor in. In de "Nota recreatief medegebruik landschap en cultuurhistorie" (2011) en de bijbehorende inspraaknota stelt AGV dan ook dat ‘Een maatregel niet mag leiden tot een achteruitgang of een belemmering vormen voor het bereiken van de doelstellingen’. De Vechtplassencommissie ondersteunt deze zienswijze.
Vele van de in het plan opgenomen vaarten zijn op dit moment nauwelijks in gebruik voor de gemotoriseerde toervaart. Het gebruik van deze vaarten in de huidige staat zal betekenen dat de schepen vastlopen op ondiepten, danwel bij het passeren veel modder zullen doen opwervelen. Om deze vaarten geschikt te maken zal een uitgebreid baggerprogramma uitgevoerd moeten worden dat op verschillende plaatsen ten koste zal gaan van de huidige biologische waarden. Op die plaatsen waar zich een onderwaterflora heeft ontwikkeld zal deze ernstig te leiden hebben van de gemotoriseerde recreatievaart.
In het wensbeeld zijn een aantal deelgebieden te onderscheiden. Om ons standpunt te verduidelijken zullen wij een aantal hiervan nu verder bespreken.
1. Karnemelksloot
De Karnemelksloot bezit een goed ontwikkelde onderwaterflora en is als zodanig zeer waardevol. Het is een KRW-lichaam waarvoor minimaal het stand-still beginsel geldt. In de Karnemelksloot geldt een maximale diepgang van 1.10 m. Om het water geschikt te maken voor de gemotoriseerde toervaart zal het uitgebaggerd moeten worden. De toervaart zal ernstige schade veroorzaken aan de onderwaterflora en daarmee aan het gehele onderwaterleven. Het noordelijk deel van de Karnemelksloot passeert een Natura 2000-gebied. Het gebruik door de gemotoriseerde toervaart is in strijd met richtlijnen van de KRW en mogelijk ook met die van Natura 2000. Voor kano’s is deze route thans reeds geschikt en dat is een vorm van recreatie die van harte door de Vechtplassencommissie wordt ondersteund.
2. Reevaart
De Vechtplassencommissie schaart zich achter plan om de Reevaart opnieuw open te maken. Argumenten hiervoor zijn de cultuurhistorie van het dorp en de stimulering van de recreatie in de kern van het dorp. In hoeverre er behoefte is aan een nieuwe passantenhaven en een jachthaven met ligplaatsen voor 50 boten is onduidelijk.
3. ’s-Gravelandse Vaart
Tussen de Karnemelksloot en het fort Uitermeer kruist de ’s-Gravelandse Vaart de ecologische verbindingszone (faunapassage) tussen het Naardermeer en de Ankeveense Plassen die dit jaar aangelegd zal worden. Terwijl het gemotoriseerd verkeer gescheiden wordt van de faunapassage door de aanleg van een viaduct wordt de ’s-Gravelandse Vaart volgens het plan geschikt gemaakt voor de doorvaart van de gemotoriseerde toervaart van naar ververwachting 3.000 motorboten per jaar! Het kruisen van de faunapassage met de voor de motorvaart geschikt gemaakte ’s-Gravelandse Vaart acht de Vechtplassencommssie in strijd met de uitgangspunten van Natura 2000.
Het Dagelijks Bestuur van het Hoogheemraadschap AGV heeft per brief van 2 februari 2011 kenbaar gemaakt dat de gehele ’s-Gravelandse Vaart een KRW-lichaam is waarvoor minimaal het stand-still beginsel geldt. Dat wil zeggen dat de huidige kwaliteit niet achteruit mag gaan, maar ook dat de kansen om de natuurdoelen te halen niet achteruit mogen gaan.
4. Verbinding De Ster - kasteel Sypesteyn
Dit traject ligt binnen een Natura 2000-gebied. Het plan omvat de verbreding van een bestaande sloot tot 4.60 m waardoor kano’s en sloepen vanuit de Ster te Loosdrecht naar kasteel Sypesteyn kunnen varen. Voor kano’s wordt doorvaart van de Ster naar het Tienhovens Kanaal onderzocht. De verbinding loopt door een natuurhistorisch kwetsbaar gebied. Het in een latere fase openstellen van deze verbinding voor kleine motorboten lijkt ons dan ook niet gewenst en niet passen in de doelstellingen van Natura 2000. Het gebruik van de verbinding door kano’s juichen wij toe, maar hiervoor is geen verbreding van de huidige sloot nodig.
5. Nieuwe vaarverbinding tussen Loosdrechtse Plassen en Wijde Blik
Het wensbeeld bestaat uit een nieuw aan te leggen kanaal van 20 m breed en 1,5 à 2,5 km lang van de Eerste Loosdrechtse Plas via een doorgraving van de Veendijk of Bloklaan, langs de Horndijk en door de Dirk A. Lambertszkade naar de Wijde Blik. Voor deze vaarverbinding zijn twee nieuwe sluizen en twee nieuwe bruggen in waterkeringen nodig. Drie watersystemen moeten namelijk gescheiden blijven. De nieuw aan te leggen dijk tussen de nieuwe doorvaart en de Loenderveense Plas zal het uitzicht van de Horndijk op het plassenlandschap ernstig belemmeren, en is daarom uit landschappelijk oogpunt niet acceptabel. De Loenderveense plas wordt door zeer veel waterwild gebruikt als rustgebied. Op grond van de Provinciale Milieuverordening zijn de Loenerveense Plas en de Wijde Blik aangewezen als stiltegebied. De vaart door de nieuwe verbinding en het hieraan verbonden gebruik van de dijk zal de rust op de stille plas ernstig verstoren en is daarom uit ecologisch oogpunt zeer ongewenst en in strijd met de uitgangspunten van Natura 2000. Hierbij willen wij ook wijzen op de toenemende kwetsbaarheid van de Loenderveense Plas als waterwingebied.
Binnen bovengenoemde beperkingen pleit de Vechtplassencommissie voor het actief stimuleren van natuur- en landschapsvriendelijke vormen van waterrecreatie bij het uitwerken van de plannen voor ‘Vaart in de Vaart’ en het betrachten van terughoudendheid in het toegankelijk maken van gemotoriseerde vaarbewegingen in de meer kwetsbare gebieden (waarbij gemotoriseerd begrepen wordt als conventionele aandrijving met benzine- en dieselmotoren). Wij pleiten er voor om bijzondere aandacht te schenken aan elektrisch aangedreven fluisterboten. Deze milieuvriendelijke boten veroorzaken een geringere geluidsoverlast dan de gangbare motorboten, hebben een gering energieverbruik, produceren geen uitlaatgassen en veroorzaken geen vervuiling van het water met olie en benzine.
Conclusie:
De Vechtplassencommissie zet duidelijk vraagtekens bij dit grootse plan voor de Gooise Waterlus. Zij vindt een aantal delen hiervan niet passen in de ontwikkelingen van de Oostelijke Vechtstreek. De bestaande kanoroutes en de vele wandel- en fietspaden (inclusief een aantal kleinschalige routes die reeds in voorbereiding zijn) bieden voor de rust zoekende recreant veel mogelijkheden om van het Vechtplassengebied te genieten. Voor motorboten zijn reeds verscheidene andere vaarmogelijkheden aanwezig. Naast de ecologische argumenten vindt de Vechtplassencommissie de kosten, die geschat worden op minstens € 40 à € 50 miljoen, in deze tijd van bezuinigingen niet passen in het kader van de investeringen voor een kleine groep van gebruikers van sloepen en kleine motorboten.
Het bestuur van de Vechtplassencommissie
Verwijzingen:
nota AGV 15-12-2011
Inspraaknota AGV 15-12-2011
